Sylwetki powstańców

  • Drukuj

Stefan Malinowski

Urodził się 11 stycznia 1892 roku. w  Jarocinie. Wcielony do armii pruskiej walczył w I wojnie światowej. Po powrocie do Jarocina wstąpił w szeregi jarocińskich powstańców i został adiutantem komendanta jarocińskiego oddziału  Zbigniewa Ostroróg-Gorzeńskiego. Wspólnie z komendantem brał udział w oswobodzeniu Krotoszyna. W czasie manifestacji społeczeństwa z udziałem sokołów, skautingu, straży obywatelskiej, straży ogniowej i polskich oddziałów w dniu 1 stycznia 1919 roku. na rynku w Jarocinie zawiesił polski sztandar na ratuszu. Walczył w 1. Jarocińskiej kompanii. Zginął w bitwie pod Zbąszyniem 9 stycznia 1919 roku. Spoczywa na jarocińskim cmentarzu przy pomniku Powstańców Wielkopolskich 19181919 roku. Odznaczony pośmiertnie w 1932 r. Krzyżem Niepodległości.

 

Jan Szymański

Urodził się 9 grudnia 1894 roku. w Nowym Mieście n/Wartą. Jako uczeń był uczestnikiem strajku szkolnego 1906-1907 roku. w Nowym Mieście n/Wartą. Po wybuchu I wojny św. został wcielony do armii niemieckiej i wysłany na front zachodni. Dowodził trzydziestoosobowym oddziałem powstańców z Nowego Miasta, który wyruszył 29 grudnia 1918 roku. do Jarocina z pomocą powstańcom jarocińskim. Później w stopniu porucznika był łącznikiem między dowództwem powstania w Poznaniu, a oddziałami na froncie. Uczestnik wojny polsko-bolszewickiej 1919-1920 roku. Odznaczony Krzyżem Powstania Wielkopolskiego. W latach międzywojennych pracował jako urzędnik skarbowy. Brał czynny udział w życiu społeczno-kulturalnym i politycznym Nowego Miasta. Zmarł w 1961 roku, pochowany na cmentarzu w Nowym Mieście n/W.

Karolczak Jan

Mieszkał w Ciświcy koło Jarocina. Należał do najbardziej aktywnych członków organizacji „Sokół” w Jarocinie. W listopadzie 1918 roku jako ochotnik wstąpił do polskiego oddziału tworzonego w jarocińskich koszarach. Po wybuchu Powstania Wielkopolskiego walczył na froncie, był dowódcą oddziału pod Zdunami w czasie walk 2 stycznia 1919 r. Później dowódcą 2 kompanii jarocińskiej walczącej pod Nowym Tomyślem 6 stycznia 1919 r. i w czasie walk o Zbąszyń.

 

 

Dymny Jan

Urodził się 14 czerwca 1889 roku w Galewie. Po wybuchu Powstania Wielkopolskiego jako powstaniec jarocińskiego oddziału walczył po Zdunami, Mroczą, Nakłem i w bitwie pod Ślesinem, gdzie został ciężko ranny. Z pola walki wyniósł i uratował go Michał Walczak z Jarocina. Jan Dymny odznaczony został Medalem Niepodległości i Wielkopolskim Krzyżem Powstańczym. Służbę zakończył w stopniu podporucznika. W okresie międzywojennym mieszkał w Jarocinie, prowadził zakład krawiecki. Zmarł 8 lutego 1974 r., spoczywa na cmentarzu w Jarocinie, w pobliżu pomnika Powstańców Wielkopolskich 1918/1919r. 

 

Edmund Rogalski 

Urodził się 22 października 1891 r. w Kłecku k. Gniezna. Weteran I wojny światowej, a po jej zakończeniu utworzył w rodzinnej miejscowości oddział powstańczy i stanął na jego czele jako dowódca. W styczniu 1919 r. walczył m.in. pod Szubinem i Rynarzewem razem z kompaniami jarocińskimi. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej 1920r. Służbę pełnił do 1923 r. po czym, na własną prośbę, przeszedł do cywila. Był dyrektorem Kasy Chorych w Gnieźnie. W 1925 r. został wybrany burmistrzem Jarocina. Pełnił swój urząd do wybuchu II wojny światowej. To najdłużej sprawujący ten urząd burmistrz w Jarocinie. Uznawany za wzór urzędnika państwowego, oddanego sprawie publicznej. Popierał działalność organizacji społeczno-gospodarczych i kulturalnych, działających na Ziemi Jarocińskiej. Autor wspomnień powstańczych „Kompania kłeckowska” wyd. w Jarocinie w 1935 r. Kapitan rezerwy WP. Członek międzywojennej organizacji BBWR. Odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari V kl. i Krzyżem Niepodległości. W październiku 1939r. został aresztowany przez hitlerowców i wywieziony do Generalnej Guberni. Pod koniec wojny został ciężko ranny. Nigdy nie odzyskał już pełni sił i zdrowia. Po II wojnie światowej dalej mieszkał w Jarocinie. Władze komunistyczne, z uwagi na jego przeszłość, odsunęły go od możliwości zajmowania stanowisk kierowniczych. Zmarł 3 lipca 1960 r. w wyniku wypadku ulicznego w Jarocinie. Pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym.

Zbigniew Ostroróg-Gorzeński

Właścicieli Lgowa i Tarzec. Urodził się 15 lutego 1869 r. we Lgowie k. Żerkowa. Pochodził z patriotycznej rodziny Gorzeńskich herbu Nałęcz. Był wnukiem Hieronima, właściciela Śmiełowa, który w 1831 r. gościł Adama Mickiewicza. Po ukończeniu szkoły średniej studiował rolnictwo na Uniwersytecie Berlińskim. W 1910 r. zawarł związek małżeński z Anielą Biegańską. Służbę wojskową odbywał w armii pruskiej w latach 1902-1903. Służył w pułku ułanów w Miliczu, gdzie uzyskał stopień podporucznika.

Wspomagał działaczy i polskie organizacje społeczno-gospodarcze na Ziemi Jarocińskiej. Fundator szkoły powszechnej i założyciel straży pożarnej w Tarcach. 29 listopada 1918 r. objął dowództwo nad utworzonym oddziałem polskim w Jarocinie. Walczył na froncie Powstania Wielkopolskiego jako dowódca jarocińskich kompanii. Honorowy członek konspiracyjnej organizacji  „Jedność”. Mianowany 7 stycznia 1919 r. dowódcą VI Okręgu Wojskowego z siedzibą w Jarocinie. W czerwcu 1919 r. został awansowany na stopień kapitana. 24 marca 1920 r., ze względu na stan zdrowia, przeszedł do rezerwy na własna prośbę.

Rada Miejska w Jarocinie w 1920 r. nadała hr. Zbigniewowi Ostrorogowi –Gorzeńskiemu tytuł  Honorowego Obywatela Miasta, a uroczyste wręczenie dyplomu odbyło się w listopadzie 1922r. Był inicjatorem budowy pomnika powstańców w Jarocinie. Pełnił funkcję Komendanta Towarzystwa Powstańców, które zostało utworzone 15 stycznia 1922 r. w Jarocinie i  Honorowego członka Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Jarocinie. Działał w Wielkopolskim Towarzystwie Łowieckim. Po dwumiesięcznej chorobie zmarł 12 czerwca 1926 roku. Zgodnie z jego wolą pochowany został w mundurze powstańczym. W pogrzebie uczestniczyli przedstawiciele jarocińskich władz, towarzysze broni z powstania oraz tłumnie miejscowa ludność. Komendant hr. Zbigniew Ostroróg-Gorzeński spoczął w rodzinnej krypcie grobowej kościoła we Lgowie. Nie pozostawił potomstwa. Starym zwyczajem szlacheckim nad trumną ostatniego z rodu (w linii męskiej) złamano miecz, tarczę i pieczęć herbową. W październiku 1959 roku trumna została przeniesiona na przykościelny cmentarz.

Borecki Marian (brat Józefa)

Urodzony 9 marca 1900 roku w Jarocin - syn Edmunda i Marii z d. Martuzalska. Walczył zbrojnie w Powstaniu Wielkopolskim. Po odzyskaniu niepodległości pracował jako asystent pocztowy w Jarocinie. Współorganizator orkiestry wojskowej w Jarocinie. W latach 1922-1926 był prezesem Towarzystwa Muzycznego „Harmonia” w Jarocinie, a w latach 1927-1933 Towarzystwa Kołowników w Jarocinie. W roku 1932 odznaczony Medalem Niepodległości. Zastępca dyrygenta chóru koła śpiewaczego w Jarocinie. W 1933 r. przeniesiony na stanowisko naczelnika poczty do Kobylina. W 1936 roku był jednym z inicjatorów budowy pomnika Powstańców Wielkopolskich w Kobylinie. Marian Borecki zginął 3 września 1939 roku w czasie bombardowania transportu kolejowego w pobliżu Koła. Pochowany w zbiorowej mogile w Kole.

Józef Borecki (brat Mariana)

Urodzony 9 marca 1900 roku w Jarocinie, syn Edmunda i Marii z d. Martuzalska. Członek skautingu w latach 1917-18 w Jarocinie. Żołnierz polskiego oddziału zbrojnego w koszarach jarocińskich w listopadzie 1918 roku. Założyciel i sekretarz Towarzystwa Powstańców w Jarocinie od 1922 r. Od 1928 roku prezes tej organizacji. Współinicjator budowy pomnika powstańców w Jarocinie i tablicy Powiatowej Rady Ludowej w 1925r. 16 stycznia 1927roku witał oficjalnie na rynku przybywającego z wizytą w Jarocinie gen. Józefa Hallera. Pracownik kasy skarbowej w Jarocinie. Sekretarz Komitetu Budowy Kościoła w Jarocinie (p.w. Chrystusa Króla). Przewodniczący Zarządu Konferencji Prezesów w Jarocinie. Od listopada 1928 roku przeniesiony do Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy. W latach 1930-1939 napisał wiele artykułów do „Gazety Jarocińskiej”, głównie o jarocińskich oddziałach powstańczych. W 1939 r. odznaczony Medalem Niepodległości. We wrześniu 1939 r. został  rozstrzelany przez Niemców w Bydgoszczy. Kilkanaście dni wcześniej zginął jego brat Marian.

Władysław Henzler

Urodził się 22 czerwca 1901 roku w Jarocinie, s. Wojciecha. Był aktywnym członkiem jarocińskiego „Sokoła”. W listopadzie i grudniu 1918r. pełnił funkcje patrolowe w mieście. Jako 17-letni ochotnik zgłosił się do 5. kompani jarocińskiej. Brał też udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku i dotarł do Kijowa. Walczył w obronie Warszawy. W latach 1931-1934 był członkiem Zarządu TUP w Jarocinie. W czasie okupacji - 25 sierpnia 1942r został aresztowany przez Niemców. Zmarł dwa lata później 17 grudnia 1944 roku w więzieniu w Miejskiej Górce i został pochowany na miejscowym cmentarzu przyklasztornym.

 

 

Stanisław Banaszak

Urodził się 5 listopada 1987 roku w Panience, powiat jarociński. Syn Jana i Magdaleny  z d. Szymendera. Razem z Franciszkiem Wojtkowiakiem ze Skoraczewa zgłosili się do oddziału powstańczego i walczyli na froncie północnym. W czasie okupacji działał w konspiracyjnej organizacji  antyhitlerowskiej „Dla Ciebie Polsko”. W sierpniu 1942 roku został aresztowany. Po ciężkich przesłuchaniach i torturach w więzieniu na Młyńskiej w Poznaniu został zgilotynowany razem ze swoją żoną Marianną (3 maja 1943 roku).

 

 

 

Wierzchowski Bernard

Urodził się 20 maja 1893r. W roku 1918 służył w niemieckim batalionie zapasowym 46. pp „Graf Kirchbach” stacjonującym w jarocińskich koszarach. Pracował w kancelarii dowództwa tego batalionu, mając dostęp do poufnych wiadomości, tajnych rozkazów i archiwum. Cechowała go nieskrywana postawa patriotyczna.

Był jednym z pierwszych konspiratorów w jarocińskich koszarach, którzy utworzyli stowarzyszenie „Jedność”. W listopadzie 1918 r. aktywnie uczestniczył w tworzeniu polskiego oddziału  a później walczył na powstańczym froncie. Po jego zakończeniu jako żołnierz 69. pp. pod dowództwem gen. Stanisława Taczaka brał udział w  wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku. W niepodległej Ojczyźnie, w latach międzywojennych mieszkał w Jarocinie i pracował jako kupiec. Był też aktywnym członkiem Kurkowego Bractwa Strzeleckiego w Jarocinie. Zmarł w Kieszkowie pod Trzemesznem 2 grudnia 1938 r.

Kirchner Bronisław

Urodził się 17 stycznia 1885 r. Pochodził z Poznania, a z zawodu był drukarzem. W czasie I wojny światowej walczył w armii niemieckiej na froncie zachodnim i wschodnim. Od kwietnia 1918 r. służbę wojskową odbywał w niemieckim batalionie w Jarocinie, gdzie m.in. z B. Wierzchowskim, I. Adamczewskim i M. Błażejewskim  utworzyli tajne Stowarzyszenie „Jedność”.

 Organizator i dowódca polskiego oddziału zbrojnego w jarocińskich koszarach 10 - 11 listopada 1918 r. Dowódca jarocińskiej 3. i 4. kompanii. Walczył pod Zdunami, Nakłem, Mroczą i później o Rawicz. Zawarł rozejm z Niemcami w Cieszkowie 3 stycznia 1919r. Dowodził jarocińskim batalionem do 15 marca 1919 r. Brał udział w wojnie 1920 r. Członek Związku Weteranów Powstań Narodowych RP i Związku Powstańców Wielkopolskich. Dowódca batalionu w 60. pp w Ostrowie Wlkp. W czasie  II wojny światowej mimo ciężkich tortur nie ujawnił swej powstańczej działalności.  Zmarł 15 marca 1946r. w Poznaniu.

Krystkofiak Stanisław

Urodził się 1.05.1889r. w Jarocinie, na tzw. Bogusławiu. Był synem rzemieślnika Antoniego i Franciszki zd. Joachimiak. W stopniu podporucznika współorganizował i dowodził 3. jarocińską kompanią w czasie Powstania Wielkopolskiego. Walczył pod Rynarzewem, Sarnową, Miejską Górką. Pod dowództwem generała Taczaka, wówczas pułkownika, brał udział wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 r. Awansowany do stopnia majora Wojska Polskiego. Gen St. Taczak napisał o nim m.in. „dowódca o wyjątkowej odwadze, niemało przyczynił się do najchlubniejszej części historii pułku…” Był komendantem Towarzystwa Uczestników Powstania w Jarocinie w latach 1932-35, i przewodniczącym Sądu Koleżeńskiego Towarzystw Uczestników Powstania. Pracował sezonowo w Cukrowni Witaszyce, a w 1934 r. został burmistrzem Nowego Miasta nad Wartą. Od 1939 r. pełnił funkcję burmistrza Czempina. Był także autorem artykułów wspomnieniowych o walkach w 1918/1919, które redaktor Majerowicz zamieścił w „Gazecie Jarocińskiej” w latach 1935-1939. Odznaczony m.in. Krzyżem i Medalem Niepodległości. Po wybuchu II wojny świwtowej został aresztowany przez hitlerowców. Zmarł w 1942 r. w obozie koncentracyjnym.

Wawrzyniak Wacław 

Urodził się 6 września 1894r. w Ciświcy. Przed wybuchem powstania był aktywnym członkiem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Jarocinie. W listopadzie i grudniu 1918 roku był pierwszym dowódcą straży na jarocińskim dworcu kolejowym. Po zakończeniu Powstania Wielkopolskiego był żołnierzem odrodzonego Wojska Polskiego. W 1920 r. wkraczał z wojskiem polskim do Bydgoszczy. W roku 1921 wybrany na burmistrza Fordonu, urząd pełnił do 1939 r., do wybuchu II wojny światowej. W dniu 2 października 1939 r. został rozstrzelany przez hitlerowców w Fordonie.

 

 

 

A.G.


Jarocin dla Niepodleglej
Rewitalizacja Aplikacja BLISKO Pomoc Prawna Obywatel.pl System Informacji Przestrzennej e-MAPA Mapa Inwestycji w Gminie Jarocin

Wydarzenia

Na skróty

videojarocin

Materiały wideo

Polecamy